📝 Editoryal Not:
Serviks kanseri, etkin tarama programları ve HPV aşılaması sayesinde büyük ölçüde önlenebilir bir kanser türüdür. Bu basın bülteni; serviks kanserinin nedenlerini, risk faktörlerini, sessiz ilerleyişini ve korunma yollarını bilimsel veriler ışığında ele alarak toplumda farkındalık yaratmayı amaçlamaktadır. Özellikle “Serviks Kanseri Farkındalık Ayı” kapsamında, erken tanı ve aşının hayat kurtarıcı rolünü vurgulaması açısından önemli bir bilgilendirme kaynağıdır.
Erken Tanı ve HPV Aşısı Hayat Kurtarıyor
Serviks (rahim ağzı) kanseri, kadınlarda en sık görülen jinekolojik kanserler arasında yer almaktadır. En önemli nedeni insan papilloma virüsü (HPV) olan bu kanser türü, rahmin alt kısmı olan servikste gelişen tümörlerden kaynaklanır. Çoğunlukla yavaş seyirli olması sayesinde, düzenli taramalarla erken evrede saptanabilir ve uygun tedavi yöntemleriyle yüksek oranda kontrol altına alınabilir.
Memorial Ankara Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Prof. Dr. Murat Öz, 1–31 Ocak Serviks Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında serviks kanseriyle ilgili önemli bilgiler paylaştı.
30–50 Yaş Arasındaki Kadınlar Daha Yüksek Risk Altında
Serviks kanseri en sık 30–50 yaş arasındaki kadınlarda görülmektedir. Ancak hastalık insidansı iki ayrı yaş grubunda zirve yapmaktadır: 43 ve 61 yaş. Bu durumun temel nedeni, HPV enfeksiyonunun sıklıkla görüldüğü 20’li ve 40’lı yaşlardan yaklaşık 15–20 yıl sonra kansere dönüşebilmesidir. Bu nedenle cinsel yaşamın başlamasıyla birlikte her yaşta risk bulunmaktadır ve düzenli taramalar büyük önem taşımaktadır.
HPV Virüsü Serviks Kanseri Riskini Kat Kat Artırıyor
Serviks kanserinin temel ve en önemli nedeni, cinsel yolla bulaşan HPV enfeksiyonudur. Özellikle yüksek riskli HPV tiplerinden HPV 16 ve HPV 18, serviks kanserlerinin büyük bir bölümünden sorumludur.
Serviks kanseri riskini artıran diğer faktörler ise şunlardır:
- Erken yaşta cinsel ilişki
- Birden fazla cinsel partner
- Sigara kullanımı
- Bağışıklık sisteminin zayıflaması (HIV enfeksiyonu, organ nakli sonrası bağışıklık baskılanması gibi)
- Düzenli taramaların yaptırılmaması
HPV Aşısı ve Tarama ile Serviks Kanseri Büyük Ölçüde Önlenebilir
Serviks kanserinden korunmada en etkili iki yöntem tarama testleri ve HPV aşılamasıdır:
- Düzenli smear ve HPV DNA testleri, kanser gelişmeden önceki hücresel değişiklikleri saptayarak erken müdahale olanağı sağlar.
- HPV aşısı, serviks kanserine yol açan yüksek riskli HPV tiplerine karşı güçlü koruma sağlar ve hayat kurtarıcıdır.
- HPV aşısı için ideal yaş aralığı 9–14 yaş olup, bu dönemde kız ve erkek çocuklarına 2 doz uygulanması önerilir.
- Daha ileri yaşlarda aşılanmamış bireyler için 3 doz aşılama yapılabilir; üst yaş sınırı bulunmamaktadır.
- HPV ile karşılaşmış veya HPV’ye bağlı kanser öncülü lezyonları tedavi edilmiş bireylerde aşılama, lezyonların tekrar etme riskini önemli ölçüde azaltır.
- Aşı ve düzenli tarama birlikte uygulandığında, serviks kanseri büyük ölçüde önlenebilmektedir.
Sessiz İlerler, Belirti Vermeden Gelişebilir
Serviks kanseri erken evrede genellikle belirti vermez ve çoğu zaman tarama testleri sırasında saptanır. En sık görülen ilk belirti cinsel ilişki sonrası kanamadır.
İleri evrelerde ortaya çıkabilecek belirtiler şunlardır:
- Cinsel ilişki sonrası kanama
- Adet dışı veya düzensiz kanamalar
- Menopoz sonrası kanama
- Kötü kokulu vajinal akıntı
- Kasık veya bel ağrısı
Bu belirtilerden herhangi biri görüldüğünde vakit kaybetmeden kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır.
Erken Teşhis Tedavi Başarısını Artırıyor
Serviks kanseri tanısı, tarama testlerinde saptanan anormalliklerin ardından yapılan biyopsi ile konulur. Tanı sonrasında hastalığın yaygınlığını değerlendirmek amacıyla MR ve gerekirse PET-BT gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Tedavi planı; hastalığın evresi, hastanın yaşı ve çocuk isteği göz önünde bulundurularak kişiye özel olarak belirlenir.
Erken evrede cerrahi tedavi çoğu zaman yeterli olurken, ileri evrelerde cerrahiye ek olarak radyoterapi ve kemoterapi gibi kombine tedaviler uygulanabilmektedir.