📝 Editoryal Not:
Tip 2 diyabet, günümüzde sadece tedavi edilmesi gereken bir hastalık değil, aynı zamanda önlenebilir bir halk sağlığı sorunu olarak görülmektedir. Yeditepe Üniversitesi Kozyatağı Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Dr. Funda Öztürk, bilimsel verilere dayalı önerileriyle, yaşam tarzı değişikliklerinin Tip 2 diyabet riskini azaltmadaki önemine dikkat çekiyor. Bu basın bülteni, diyabetin önlenmesine yönelik bilimsel temelli, uygulanabilir 8 öneriyi içermektedir.
Dünya genelinde yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 13–14’ü, yani her 7 kişiden biri Tip 2 diyabet hastası. Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre Türkiye’de de yetişkinlerin yaklaşık yüzde 16’sı diyabetli. Bu oran, son 30 yılda belirgin şekilde artış gösterdi.
Yeditepe Üniversitesi Kozyatağı Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Dr. Funda Öztürk, “Tip 2 diyabetin görülme sıklığındaki artışın temelinde sağlıksız beslenme, yetersiz fiziksel aktivite ve obezite yer alıyor. Ancak doğru yaşam tarzı değişiklikleriyle bu hastalığın büyük ölçüde önlenmesi mümkündür.” açıklamasında bulundu.
1. Hareket Edin, Düzenli Egzersiz Yapın
Egzersiz, diyabet riskini %40 oranında azaltabilir. Finlandiya’da yapılan bir çalışmada, egzersiz ve kalori kısıtlamasının Tip 2 diyabet riskini %58’e kadar düşürdüğü gösterilmiştir. Dr. Öztürk, “Haftada en az üç gün 30 dakikalık yürüyüş yapın, haftanın iki günü kas güçlendirici egzersizler ekleyin.” önerisinde bulunuyor.
2. Sağlıklı Beslenin, Kilo Kontrolünü Sağlayın
Akdeniz tarzı beslenme, diyabet riskini %20–30 oranında azaltır. Sebze, meyve, tam tahıl, kuruyemiş, baklagil ve zeytinyağı gibi sağlıklı yağları ön plana çıkarın. Kırmızı et, şekerli içecekler ve işlenmiş gıdalardan uzak durun. Dr. Öztürk, “Hızlı kilo kayıpları yerine sürdürülebilir beslenme modellerini tercih edin.” diyor.
3. Aile Riskinizi Öğrenin
Genetik faktörler diyabet riskini artırır. Ailenizde Tip 2 diyabet öyküsü varsa, düzenli kontroller yaptırın. Dr. Öztürk, “Bu bilgi, yaşam tarzı değişikliklerini daha bilinçli şekilde yapmanızı sağlar.” diye belirtiyor.
4. Mavi Ekran Süresini Kontrol Edin
Uzun süre oturarak geçirilen zaman, insülin direncini artırır. Televizyon, telefon ve bilgisayar karşısında geçirilen süreyi azaltın. Dr. Öztürk, “Her saat başı kısa molalar verin, aktif kalın.” önerisini yapıyor.
5. Uyku Düzeninizi Koruyun
Yetersiz uyku, insülin duyarlılığını azaltarak kan şekeri kontrolünü bozar. Günde 7–8 saat kaliteli uyku metabolik denge için gereklidir.
6. Hekim Kontrolünde Verilen İlaçları Düzenli Kullanın
Yüksek riskli bireylerde, yaşam tarzı değişikliklerine ek olarak bazı ilaçlarla diyabet gelişimi %30–40 oranında geciktirilebilir. Dr. Öztürk, “45 yaş üzeri bireyler yılda bir kez açlık kan şekeri ve HbA1c testi yaptırmalıdır.” uyarısında bulunuyor.
7. Stresinizi Kontrol Etmeyi Öğrenin
Kronik stres, diyabet gelişiminde önemli bir risk faktörüdür. Stres, uyku ve beslenme düzenini olumsuz etkiler. “Kendinize katı kurallar koymak yerine kademeli değişikliklerle ilerleyin, gerektiğinde profesyonel destek alın.” diyor Dr. Öztürk.
8. Her Gün Yeni Bir Başlangıç Yapın
Dr. Funda Öztürk son olarak, “Yaşam tarzı değişiklikleri bir süreçtir. Zaman zaman aksaklıklar olsa da önemli olan yeniden başlayabilmektir.” diyerek, sürdürülebilir alışkanlıkların diyabeti önlemede en etkili yol olduğunu vurguluyor.