📝 Editoryal Not:
Metin; bilimsel doğruluk, tıbbi terminoloji ve basın bülteni dili açısından yeniden düzenlendi. Özellikle LDL kolesterol hedeflerinin kişisel kardiyovasküler riske göre belirlendiği, yaşam tarzı değişikliklerinin ilaç tedavisinin yerine geçmeyebileceği ve kolesterol ilaçlarının hekim önerisi olmadan bırakılmaması gerektiği vurgulandı. Bilimsel açıdan önemli bir düzeltme olarak, LDL kolesterol için herkes için geçerli tek bir hedef değer olmadığı ve yaşam tarzı değişiklikleriyle sağlanabilecek düşüş oranının kişiden kişiye değiştiği gözetildi. İlaçların yan etkileri konusunda da “ciddi yan etki yapmaz” gibi kesin bir ifade yerine, yarar-risk değerlendirmesinin hekim tarafından yapılması gerektiği esas alındı.
Yüksek kolesterol belirti vermeden ilerleyebiliyor: Kolesterol hakkında doğru sanılan 4 tehlikeli yanlış
Kolesterol değerlerinin kişisel risk faktörleri dikkate alınmadan yorumlanması, gerekli tedavinin gecikmesine neden olabiliyor. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları büyük önem taşısa da bazı kişilerde ilaç tedavisi de gerekiyor.
Kalp ve damar hastalıkları, dünya genelinde ve ülkemizde önemli sağlık sorunları arasında yer alıyor. Genetik yatkınlık, yanlış beslenme, hareketsiz yaşam, sigara kullanımı ve yüksek tansiyon gibi faktörlerle birlikte yüksek LDL kolesterol de kalp krizi ve inme riskini artırabiliyor. Üstelik yüksek kolesterol çoğu zaman belirgin bir şikâyete yol açmadan ilerleyebiliyor.
Acıbadem International Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Rasih Sonsöz, toplumda kolesterol hakkında doğru sanılan bazı yanlışların kalp ve damar sağlığını olumsuz etkileyebildiğine dikkat çekiyor. Kolesterol tedavisinde kişisel risk değerlendirmesinin önemini vurgulayan Doç. Dr. Sonsöz, yalnızca beslenme ve egzersize güvenerek gerekli ilaç tedavisini ertelemenin veya hekim önerisi olmadan ilaçları bırakmanın ciddi sonuçlara yol açabileceğini belirtiyor.
Doç. Dr. Mehmet Rasih Sonsöz, kolesterol hakkında sık karşılaşılan dört yanlışı ve doğrularını anlatarak önemli uyarılarda bulundu.
1. “Kolesterolüm normal değerde, demek ki sorun yok!”: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Kolesterol değerlerinin laboratuvar referans aralıklarında bulunması, kişinin kalp ve damar hastalıkları açısından risk taşımadığı anlamına gelmez. Çünkü özellikle LDL kolesterol için hedef değer; kişinin yaşı, sigara kullanımı, tansiyonu, diyabet durumu, daha önce kalp ve damar hastalığı geçirip geçirmediği ve diğer risk faktörleri dikkate alınarak belirlenir.
Yüksek kolesterol genellikle belirti vermediği için kişi kendisini sağlıklı hissederken damar sağlığı açısından risk altında olabilir. Bu nedenle kolesterol sonuçlarının yalnızca sayısal değerlere bakılarak değil, kişinin genel sağlık durumu ve kardiyovasküler riskiyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Doç. Dr. Mehmet Rasih Sonsöz, “Hastalar kolesterol açısından kendi risklerinin farkında olmayabiliyor. Aynı LDL kolesterol değeri, bir kişi için kabul edilebilir düzeydeyken başka bir kişi için hedefin üzerinde olabilir. Örneğin daha önce kalp krizi geçirmiş veya stent takılmış bir hastanın LDL kolesterol hedefi, herhangi bir ek risk faktörü bulunmayan bir kişiye göre çok daha düşük olmalıdır. Bu nedenle kolesterol sonuçları mutlaka kişisel risk profiliyle birlikte değerlendirilmelidir” dedi.
2. “Diyet ve spor yaparsam kolesterolümü düşürürüm!”: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite, ideal kilonun korunması ve sigaradan uzak durulması kolesterol düzeylerinin kontrolünde önemli rol oynar. Ancak bu değişiklikler her hastada hedeflenen LDL kolesterol düzeyine ulaşmak için yeterli olmayabilir.
Özellikle kalp ve damar hastalığı riski yüksek olan veya daha önce kalp krizi, inme gibi olaylar yaşamış kişilerde yaşam tarzı değişikliklerinin yanı sıra ilaç tedavisi de gerekebilir.
Doç. Dr. Sonsöz, “Hastalarımız bazen kilo vererek, diyet yaparak ve egzersizle kolesterollerini istenen düzeye indirebileceklerini düşünüyor. Oysa yaşam tarzı değişiklikleri her zaman tek başına yeterli olmayabilir. Özellikle yüksek riskli hastalarda LDL kolesterolün belirlenen hedefe düşürülmesi için ilaç tedavisi gerekebilir. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları mutlaka sürdürülmeli ancak gerekli ilaç tedavisinin yerini alacağı düşünülmemelidir” diye konuştu.
3. “Kolesterol ilacı kullanırsam yan etkileri bana zarar verir!”: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Kolesterol düşürücü ilaçların olası yan etkileri nedeniyle tedaviyi ertelemek veya hekim önerisi olmadan ilaçları bırakmak, kalp ve damar hastalıkları açısından önemli risk oluşturabilir.
Kolesterol ilaçları, özellikle statinler, uygun hastalarda kalp krizi ve inme riskini azaltmada etkili tedavilerdir. Her ilaçta olduğu gibi bu ilaçların da olası yan etkileri bulunabilir. Ancak tedavinin yararları ve riskleri hastanın sağlık durumu dikkate alınarak hekim tarafından değerlendirilir.
Doç. Dr. Mehmet Rasih Sonsöz, “Kolesterol ilaçlarının yan etkilerinden duyulan endişe, bazı hastaların tedaviyi bırakmasına veya hiç başlamamasına neden olabiliyor. Oysa bu ilaçlar, uygun hastalarda kalp ve damar hastalıkları riskini azaltmak açısından önemli fayda sağlar. İlaç kullanımına bağlı bir şikâyet geliştiğinde tedaviyi kendi kendinize bırakmak yerine hekiminize başvurmalısınız. Gerekli görülürse doz veya ilaç değişikliği yapılabilir. Doktorunuzun önerdiği tedaviyi onun bilgisi dışında kesmeyin” uyarısında bulundu.
4. “Takviye gıdalarla kolesterolümü düşürebilirim!”: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Kolesterolü düşürdüğü iddia edilen takviye ürünlerin hepsi bilimsel olarak kanıtlanmış ve güvenilir seçenekler değildir. Bazı takviyeler kullanılan ilaçlarla etkileşime girebilir, istenmeyen etkilere neden olabilir veya gerekli tedavinin gecikmesine yol açabilir.
Doğal olarak tanıtılan ürünlerin de yan etkileri ve ilaç etkileşimleri olabileceğini hatırlatan Doç. Dr. Sonsöz, “Sosyal medyada veya yakın çevreden duyulan önerilerle kolesterol düşürücü olduğu iddia edilen ürünlere yönelmek doğru değildir. Takviyeler, hekim tarafından gerekli görülen ilaç tedavisinin yerine geçmez. Herhangi bir takviye kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışmalısınız” dedi.
Kolesterolü Düşürmeye Yardımcı 5 Önlem
Kolesterol düzeylerinin kontrol altında tutulması ve kalp-damar sağlığının korunması için yaşam tarzında yapılacak değişiklikler büyük önem taşıyor. Doç. Dr. Mehmet Rasih Sonsöz, şu önerilerde bulundu:
- Beslenme alışkanlıklarınızı gözden geçirin: Sebze, meyve, tam tahıl ve lif açısından zengin besinleri tercih edin. Doymuş ve trans yağ tüketimini sınırlandırın.
- Düzenli hareket edin: Sağlık durumunuza uygun fiziksel aktiviteyi günlük yaşamınıza dahil edin. Düzenli yürüyüş ve egzersiz, kalp-damar sağlığını destekler.
- İdeal kilonuzu koruyun: Fazla kilonuz varsa sağlıklı ve sürdürülebilir yöntemlerle kilo vermeyi hedefleyin.
- Sigaradan uzak durun: Sigara kullanımı kalp ve damar hastalıkları riskini artırır. Sigarayı bırakmak kalp sağlığınız için önemli bir adımdır.
- Kontrollerinizi ve tedavinizi aksatmayın: Kolesterol ölçümlerinizi ve diğer kalp-damar risk faktörlerinizi düzenli takip ettirin. Hekiminizin önerdiği ilaçları ve tedavi planını uygulayın.