📝 Editoryal Not:
Yaz aylarında artan sıcaklık, nem ve terleme; yüzeyel mantar enfeksiyonlarının görülme sıklığını artıran başlıca çevresel faktörler arasında yer alır. Dermatoloji pratiğinde sık karşılaşılan bu enfeksiyonlar, uygun hijyen önlemleri ve erken tedavi ile büyük ölçüde önlenebilir ve kontrol altına alınabilir. Bu haber, yaz döneminde mantar enfeksiyonları açısından risk oluşturan davranışları bilimsel veriler doğrultusunda ele alırken, korunma yöntemlerini ve erken tanının önemini sağlık profesyonelleri ile toplum açısından anlaşılır bir dille özetlemektedir.
Sıcaklık, nem ve terleme mantar enfeksiyonları için uygun ortam oluşturuyor
Yaz aylarında artan sıcaklık, yüksek nem oranı ve terleme, dermatofitler başta olmak üzere yüzeyel mantar enfeksiyonlarının gelişimi için uygun bir ortam hazırlamaktadır. Özellikle ayak tabanı, parmak araları, kasık bölgesi, koltuk altı ve diğer cilt kıvrımları enfeksiyonların en sık görüldüğü anatomik bölgeler arasında yer almaktadır.
Acıbadem Bakırköy Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Dr. Belma Bayraktar, yaz döneminde mantar enfeksiyonlarının görülme sıklığında belirgin artış yaşandığını belirterek şu değerlendirmede bulunuyor:
“Mantar enfeksiyonları kaşıntı, kızarıklık, pullanma, yanma hissi, ciltte çatlaklar ve kötü koku gibi belirtilerle seyredebilir. Erken dönemde tedavi edilmediğinde enfeksiyon yayılabilir, bulaşma riski artabilir ve tedavi süreci uzayabilir.”
Mantar enfeksiyonları nasıl bulaşır?
Yüzeyel mantar enfeksiyonları doğrudan cilt teması veya enfekte yüzeylerle temas yoluyla bulaşabilir. Özellikle ortak kullanım alanları ve kişisel eşyaların paylaşılması bulaş riskini artırmaktadır.
Riskli alanlar arasında;
- Yüzme havuzları
- Ortak duş alanları
- Soyunma odaları
- Spor salonları
- Sauna ve spa merkezleri
yer almaktadır.
Yaz aylarında mantar enfeksiyonuna zemin hazırlayan 6 yaygın hata
1. Islak mayo veya bikini ile uzun süre kalmak
Deniz veya havuz sonrası ıslak mayo ya da bikininin uzun süre değiştirilmemesi, cildin nemli kalmasına neden olur. Sürekli nemli ortam mantarların çoğalmasını kolaylaştırır. Bu nedenle yüzme sonrasında kuru kıyafetlere geçilmesi önerilir.
2. Havuz çevresinde çıplak ayakla yürümek
Havuz kenarları, ortak duşlar ve soyunma alanları ayak mantarı açısından yüksek bulaş riski taşır. Dermatoloji Uzmanı Dr. Belma Bayraktar, bu alanlarda mutlaka kişisel terlik kullanılmasını önermektedir.
3. Uzun süre kapalı ayakkabı giymek
Hava almayan ayakkabılar ayakta terleme ve nemi artırarak mantar gelişimini kolaylaştırabilir. Bunun sonucunda parmak aralarında kaşıntı, kızarıklık, soyulma ve kötü koku görülebilir.
4. Havlu ve terlik gibi kişisel eşyaları paylaşmak
Mantar enfeksiyonlarının bulaşmasını önlemek için havlu, terlik, çorap ve kişisel bakım ürünlerinin ortak kullanılmaması önemlidir.
5. Duş sonrasında cildi yeterince kurulamamak
Ayak parmak araları, kasık bölgesi ve cilt kıvrımlarında kalan nem, mantar gelişimi için uygun mikroçevre oluşturabilir. Duş sonrasında bu bölgelerin nazikçe ve tamamen kurulanması enfeksiyon riskini azaltmaya yardımcı olur.
6. Sentetik ve dar kıyafetler tercih etmek
Dr. Belma Bayraktar, sentetik kumaşların ve dar kıyafetlerin terin buharlaşmasını zorlaştırarak nemli ortam oluşturduğunu belirtiyor. Özellikle yaz aylarında pamuklu, bol ve hava geçirgenliği yüksek giysilerin tercih edilmesi öneriliyor.
Mantar enfeksiyonlarından korunmak için öneriler
Yaz aylarında alınabilecek basit önlemler enfeksiyon riskini önemli ölçüde azaltabilir:
- Deniz ve havuz sonrası ıslak mayo veya bikiniyi gecikmeden değiştirin.
- Ortak kullanım alanlarında kişisel terlik kullanın.
- Ayakların kuru kalmasına özen gösterin.
- Pamuklu çorap ve hava alan ayakkabılar tercih edin.
- Havlu, terlik ve kişisel bakım ürünlerini paylaşmayın.
- Duş sonrası cilt kıvrımlarını ve ayak parmak aralarını tamamen kurulayın.
- Terlemeyi artıran dar ve sentetik kıyafetlerden kaçının.
Ne zaman dermatoloji uzmanına başvurulmalı?
Kaşıntı, kızarıklık, pullanma, çatlama, kötü koku veya döküntülerin birkaç gün içinde düzelmemesi ya da yayılması durumunda dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır. Tanının klinik değerlendirme ile doğrulanması, gerektiğinde mikolojik inceleme yapılması ve uygun antifungal tedavinin başlanması enfeksiyonun kontrol altına alınması açısından önem taşır. Kendi kendine ilaç kullanımı veya kortizon içeren kremlerin hekim önerisi olmadan uygulanması bazı mantar enfeksiyonlarının görünümünü değiştirebilir ve tanıyı güçleştirebilir.