📝 Editoryal Not:
Diyabet, özellikle tip 2 diyabet, uzun süre belirti vermeden ilerleyebilmesi ve erken dönemde fark edilmediğinde çeşitli organ ve sistemleri etkileyebilen komplikasyonlara yol açabilmesi nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunudur. Santa Farma İlaç ve Türk Diyabet Cemiyeti iş birliğiyle hayata geçirilen “Değerini Bil” projesi, kan şekeri takibinin ve diyabet riskinin erken değerlendirilmesinin önemine dikkat çekmesi bakımından anlamlı bir farkındalık çalışmasıdır. Bu haber, sağlık profesyonellerine yönelik olarak diyabet taramasında kullanılan temel göstergeleri, risk gruplarını ve erken tanının hasta yönetimine katkısını öne çıkaracak şekilde yeniden yapılandırılmıştır. Bilimsel doğruluk açısından tarama aralıklarının bireysel risk ve güncel kılavuzlara göre değerlendirilmesi gerektiği özellikle gözetilmiştir.
Türkiye’de 20-79 yaş grubunda yaklaşık 9,6 milyon yetişkinin diyabetle yaşadığı tahmin ediliyor. Santa Farma İlaç ve Türk Diyabet Cemiyeti, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında başlattıkları “Değerini Bil” farkındalık projesiyle diyabetin erken tanısına, risk değerlendirmesine ve kan şekeri ölçümlerinin önemine dikkat çekiyor. Proje, özellikle tip 2 diyabetin uzun süre belirti vermeden ilerleyebilmesine karşı bireyleri düzenli sağlık kontrollerine yönlendirmeyi amaçlıyor.
Diyabetin erken tanısında kan şekeri ölçümlerinin önemi
80 yılı aşkın köklü geçmişiyle sağlık alanında faaliyet gösteren Santa Farma İlaç, Türk Diyabet Cemiyeti iş birliğiyle toplumda diyabet farkındalığını artırmak ve erken tanı bilincini güçlendirmek amacıyla “Değerini Bil” projesini hayata geçirdi.
Günlük yaşamda akıllı telefonların şarj seviyesinden hava sıcaklığına kadar pek çok göstergeyi düzenli olarak takip eden bireyler, sağlık durumları açısından kritik öneme sahip kan şekeri değerlerini kontrol etmeyi zaman zaman ihmal edebiliyor.
Bu farkındalıktan hareketle hazırlanan video çalışması, diyabetin özellikle tip 2 formunun uzun süre belirti vermeden ilerleyebilmesine dikkat çekiyor. Proje, bireylerin diyabet risklerini zamanında değerlendirmelerini, uygun aralıklarla tarama yaptırmalarını ve sağlık kontrollerini ihmal etmemelerini teşvik etmeyi hedefliyor.
Uluslararası Diyabet Federasyonunun (IDF) 2025 yılında yayımladığı 11. Diyabet Atlası verilerine göre, Türkiye’de 2024 yılı itibarıyla 20-79 yaş grubunda yaklaşık 9,6 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Aynı veriler, bu yaş grubundaki diyabet prevalansının yaşa standardize edilmiş olarak yüzde 16,5 düzeyinde olduğunu gösteriyor. Bu tablo, diyabetin Türkiye açısından önemli bir halk sağlığı önceliği olduğunu ortaya koyuyor.
“Diyabeti öğrenmek için belirtilerin ortaya çıkmasını beklememeliyiz”
Diyabetin erken tanısında laboratuvar ölçümlerinin ve risk değerlendirmesinin önemine dikkat çeken Türk Diyabet Cemiyeti Yönetim Kurulu üyelerinden Uzman Dr. Cem Sulu, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Sağlıklı bir yaşamın ilk adımı, kendi sağlık durumumuzu tanımaktan geçiyor. Açlık plazma glukozu ve son 2-3 aylık dönemdeki ortalama kan şekeri düzeyini yansıtan HbA1c (glikozillenmiş hemoglobin) ölçümü, diyabet ve prediyabetin değerlendirilmesinde kullanılan temel laboratuvar testleri arasında yer alıyor.
Bu ölçümler, diyabet riskinin erken dönemde belirlenmesine ve gerekli yaşam tarzı değişikliklerinin zamanında başlatılmasına katkı sağlıyor. Diyabet tanısı bulunan bireylerde ise kan şekeri kontrolünün değerlendirilmesi ve tedavi sürecinin izlenmesi açısından önem taşıyor.”
Diyabetin sık görülen belirtileri arasında aşırı susama (polidipsi), sık idrara çıkma (poliüri), halsizlik, açıklanamayan kilo kaybı ve bulanık görmenin bulunduğunu belirten Uzm. Dr. Sulu, özellikle tip 2 diyabetin asemptomatik (belirti vermeyen) seyredebildiğini vurguladı:
“Tip 2 diyabet, bazı bireylerde uzun yıllar belirgin klinik semptomlar ortaya çıkmadan ilerleyebilir. Bu nedenle herhangi bir şikâyetin bulunmaması, kan şekeri düzeylerinin normal olduğu anlamına gelmez. Erken tanı açısından risk faktörlerinin değerlendirilmesi ve uygun laboratuvar testlerinin yapılması büyük önem taşıyor. Diyabeti öğrenmek için belirtilerin ortaya çıkmasını beklememeliyiz.”
Risk gruplarında erken tarama ve düzenli değerlendirme önemli
Diyabet riskinin bireysel özelliklere ve eşlik eden sağlık sorunlarına göre değiştiğini belirten Uzm. Dr. Cem Sulu, özellikle ailesinde diyabet öyküsü bulunan, fazla kilolu veya obezite sorunu yaşayan, fiziksel aktivitesi yetersiz olan ve daha önce gestasyonel diyabet (gebelik diyabeti) geçirmiş bireylerin risk değerlendirmesinden geçirilmesi gerektiğini ifade etti.
Diyabet taramasında yaşın yanı sıra aile öyküsü, vücut ağırlığı, fiziksel aktivite düzeyi ve metabolik risk faktörlerinin dikkate alınması gerektiğini belirten Sulu, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Uluslararası güncel kılavuzlarda, risk faktörleri bulunan bireylerde daha erken yaşlarda tarama yapılması öneriliyor. Amerikan Diyabet Derneğinin (ADA) 2026 Diyabet Bakım Standartları’na göre, diğer yetişkinlerde diyabet taramasına 35 yaşından itibaren başlanması; sonuçları normal olan bireylerde ise en az üç yılda bir taramanın tekrarlanması makul kabul ediliyor. Prediyabet tanısı bulunanlarda ve gestasyonel diyabet öyküsü olanlarda ise daha sık değerlendirme gerekiyor. Tarama sıklığı, kişinin klinik özelliklerine ve risk durumuna göre hekim tarafından belirlenmeli.”
Diyabet tanısı alan bireylerin hastalık yönetiminde düzenli takip ve tedaviye uyumun önemine de değinen Uzm. Dr. Sulu, şu mesajı verdi:
“Öncelikle diyabet tanısı alan bireylerin bu tanıdan korkmamalarını öneriyorum. Diyabet, uygun tedavi ve düzenli takip ile kontrol altında tutulabilen kronik bir hastalık. Sağlıklı ve dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, hekim tarafından planlanan ilaç tedavisinin uygulanması ve kontrollerin aksatılmaması hastalık yönetiminin temel bileşenlerini oluşturuyor.
Unutmayalım ki amacımız yalnızca kan şekeri düzeylerini kontrol altına almak değil; diyabete bağlı mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyonların önlenmesini veya geciktirilmesini destekleyerek bireylerin uzun, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmesini sağlamak.”
“Kan şekerinin değerini bil, sağlığının değerini bil”
Projenin toplumsal farkındalık hedeflerine ilişkin açıklamalarda bulunan Santa Farma İlaç Kurumsal İletişim ekibi, projenin çıkış noktasını ve temel mesajını şöyle aktardı:
“Modern yaşamın hızlı temposunda gün boyunca pek çok göstergeyi ve metriği takip ediyoruz. Telefonumuzun şarj seviyesini, hava sıcaklığını ve günlük yaşamımızı kolaylaştıran birçok veriyi anlık olarak kontrol ediyoruz. Ancak sağlığımızı doğrudan etkileyen önemli göstergelerden biri olan kan şekeri değerimizi öğrenmeyi çoğunlukla ihmal edebiliyoruz.
Türk Diyabet Cemiyeti ile birlikte hayata geçirdiğimiz ‘Değerini Bil’ projesiyle, özellikle belirti vermeden yıllarca ilerleyebilen tip 2 diyabete karşı toplumsal farkındalığı artırmayı hedefliyoruz. Bu doğrultuda bireyleri, belirtilerin ortaya çıkmasını beklemeden diyabet risklerini değerlendirmeye ve gerekli sağlık kontrollerini yaptırmaya davet ediyoruz.
Bireylerin kendi sağlık durumları hakkında bilinçlenmesine, uygun aralıklarla tarama yaptırma alışkanlığı kazanmasına ve ‘Kan şekerinin değerini bil, sağlığının değerini bil’ mesajının kalıcı bir sağlık bilincine dönüşmesine katkı sunmak istiyoruz.”
Önleyici sağlık yaklaşımıyla bütüncül halk sağlığı vizyonu
Santa Farma İlaç Kurumsal İletişim ekibi, şirketin toplumsal sağlık alanındaki çalışmalarının yalnızca tedavi çözümleriyle sınırlı olmadığını belirterek açıklamalarına şöyle devam etti:
“Santa Farma olarak, 80 yılı aşkın köklü geçmişimiz boyunca misyonumuzu yalnızca kaliteli ilaçlar üretmek ve tedavi çözümleri sunmakla sınırlı görmüyoruz. ‘Sağlığa sağlıklı hizmet verme’ ilkemiz doğrultusunda, önleyici sağlık yaklaşımını da kapsayan bütüncül bir halk sağlığı anlayışını benimsiyoruz.
Kalp Sağlığı Haftası kapsamında kalp sağlığını etkileyen ve çoğu zaman fark edilmeyen risklere dikkat çektiğimiz ‘Kalbinin Görmediğin Yüzü’ projemiz ile diyabetin erken tanısı ve farkındalığına odaklanan ‘Değerini Bil’ çalışmamız, bu yaklaşımın önemli örneklerini oluşturuyor.
Kardiyovasküler hastalıklar ve diyabet, ortak risk faktörleri ve patofizyolojik mekanizmaları nedeniyle birbiriyle yakından ilişkili sağlık sorunlarıdır. Diyabet; kalp-damar hastalıkları, böbrek hastalıkları ve diğer mikrovasküler komplikasyonlar açısından önemli bir risk oluşturuyor. Bu nedenle erken tanı, risk faktörlerinin kontrolü ve multidisipliner hastalık yönetimi büyük önem taşıyor.
Bu alandaki en önemli kazanımlardan birinin toplumda önleyici sağlık bilincini güçlendirmek olduğuna inanıyoruz. Uzmanlık dernekleriyle iş birliği içinde, bireylerin sağlık risklerini erken dönemde fark etmelerini ve gerekli önlemleri almalarını desteklemek; yaşam kalitesinin korunması ve ülkemizin sağlık ekosistemine uzun vadeli katkı sağlanması açısından öncelikli kurumsal sorumluluklarımız arasında yer alıyor.”
